نسخه محلاتی برای بحران دارو؛ فرماندهی واحد و پایگاه داده مشترک
عضو هیئتمدیره سندیکای صاحبان صنایع داروهای انسانی ایران، با اشاره به تجربه کشورهای مختلف در مدیریت بحرانهای حوزه سلامت، بر ضرورت ایجاد یک مرکز فرماندهی واحد برای مدیریت زنجیره تأمین دارو در شرایط بحرانی تأکید کرد و گفت: در شرایط بحران، وجود یک بانک اطلاعاتی و مرکز تصمیمگیری واحد میتواند از موازیکاری و تصمیمهای متناقض جلوگیری کند.
به گزارش مدرن مد، وحید محلاتی اظهار کرد: بسیاری از مشکلاتی که امروز در کشور با آن مواجه هستیم، مختص ایران نیست و کشورهای مختلف نیز در بحرانهای گذشته با چالشهای مشابهی مواجه شدهاند؛ اما تفاوت در نحوه مدیریت و استفاده از تجربیات گذشته است.
محلاتی با اشاره به تعدد دستگاههای درگیر در مدیریت زنجیره دارو افزود: امروز سازمان غذا و دارو، بانک مرکزی، گمرک و دستگاههای مختلف هر کدام بخشی از فرآیند تأمین و توزیع دارو را مدیریت میکنند. به همین دلیل، یکی از نخستین اقدامات ضروری، ایجاد یک مرکز فرماندهی بحران یا اتاق فرمان واحد است تا اطلاعات مورد نیاز در یک پایگاه داده مشترک تجمیع و بر اساس شاخصهای مشخص، درباره وضعیت زنجیره دارو تصمیمگیری شود.
ضرورت برنامهریزی برای شرایط غیرعادی
عضو هیئتمدیره سندیکای صاحبان صنایع داروهای انسانی ایران ادامه داد: ممکن است در شرایط عادی و در یک بازار آزاد بتوان برخی خطاها را تحمل کرد، اما زمانی که کشور در شرایط بحران قرار دارد، کوچکترین اختلال در زنجیره تأمین دارو میتواند مستقیماً بر سلامت مردم اثر بگذارد.
او با اشاره به تجربه ایالات متحده پس از همهگیری کووید-۱۹ گفت: در برخی کشورها پس از کرونا، سیاست ظرفیتسازی برای افزایش ذخایر در پیش گرفته شد. در این شرایط، اگرچه افزایش موجودی میتواند از کمبود جلوگیری کند، اما نگهداری حجم بالای محصول نیز مشکلاتی مانند انقضا و هزینههای نگهداری ایجاد میکند.
محلاتی تصریح کرد: یکی از راهکارهایی که میتوان برای کاهش این ریسک در نظر گرفت، توزیع ذخایر در طول زنجیره است؛ به این معنا که بخشی از موجودی در کارخانه تولیدکننده دارو، بخشی در شرکت تولیدکننده ماده اولیه و بخشی در شبکه توزیع نگهداری شود. به این ترتیب هم ریسک انقضای محصول کاهش پیدا میکند و هم امکان واکنش سریعتر به بحران افزایش مییابد.
لزوم برگزاری مانور برای بحرانهای دارویی
او با اشاره به تجربه برخی کشورها در زمینه آمادگی پیش از وقوع بحران گفت: در کشورهایی مانند اوکراین، پیش از وقوع جنگ، مانورها و برنامههایی برای مواجهه با شرایط اضطراری برگزار شده بود. ما نیز باید برای سناریوهای مختلف، از جمله بروز جنگ یا بحرانهای گسترده، از قبل برنامه داشته باشیم و مشخص کنیم در صورت وقوع بحران چه اقداماتی باید انجام شود.
محلاتی افزود: باید مشخص شود در صورت بروز اختلال در تأمین دارو، کدام استانها میتوانند به استانهای دیگر کمک کنند و چگونه میتوان ذخایر، امکانات و ظرفیتهای تولید و توزیع را میان مناطق مختلف جابهجا کرد.
او همچنین به تجربه ژاپن پس از وقوع سونامی اشاره کرد و گفت: پس از وقوع سونامی، دولت ژاپن برای افزایش تابآوری شبکه توزیع دارو اقداماتی انجام داد؛ از جمله تأمین ژنراتور و تجهیزات برق اضطراری برای مراکز توزیع تا این مراکز بتوانند در صورت قطع برق، برای مدت مشخصی به فعالیت خود ادامه دهند.
عضو هیئتمدیره سندیکای صاحبان صنایع داروهای انسانی ایران تأکید کرد: آمادگی در برابر بحران نباید صرفاً محدود به تولیدکنندگان دارو باشد، بلکه تمام زنجیره از تولید مواد اولیه تا تولید، توزیع و دسترسی نهایی بیمار باید در برنامههای آمادگی و تابآوری لحاظ شود.
انتقاد از تعریف فعلی «کمبود دارو»
محلاتی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به مسئله تأمین مواد اولیه گفت: در برخی کشورها دولت برای تأمین مواد اولیه و محصولات مورد نیاز در شرایط بحران، سازوکارهایی متناسب با شرایط اضطراری ایجاد کرده است. در ایران نیز اگر قرار است دولت برای تأمین مالی این بخش کمک کند، باید ابزارهای مالی متناسب با ماهیت بحران طراحی شود و صرفاً استفاده از روشهایی مانند تسهیلات با سررسید یکساله نمیتواند پاسخگوی نیاز صنعت باشد.
او همچنین با اشاره به مسئله سوخت و انرژی، تعریف دقیق «کمبود دارو» را یکی از موضوعات مهم دانست و گفت: امروز سازمان غذا و دارو به صورت شبانهروزی درگیر شناسایی و رفع کمبودهای دارویی است، اما اگر تعریف درستی از کمبود نداشته باشیم، حتی با وجود تلاش مستمر نیز نمیتوان مشکل را به شکل ریشهای حل کرد.
محلاتی در پایان تأکید کرد: برای مدیریت زنجیره تأمین دارو در شرایط بحران، باید از تجربه کشورهای مختلف استفاده کرد و با ایجاد فرماندهی واحد، بانک اطلاعاتی مشترک، برنامه ذخیرهسازی هوشمند، مانورهای آمادگی و زیرساختهای پشتیبان، تابآوری زنجیره دارو را افزایش داد.
