سازمان ملل خواستار تدوین تضمینهای حقوقی برای هوش مصنوعی در حوزه سلامت شد
سازمان جهانی بهداشت (WHO) با انتشار گزارشی هشدار داد که با وجود گسترش سریع استفاده از هوش مصنوعی در نظامهای سلامت، چارچوبهای حقوقی و حفاظتی لازم برای حمایت از بیماران و کارکنان حوزه بهداشت و درمان همچنان ناکافی است؛ موضوعی که میتواند به افزایش نابرابری در دسترسی به خدمات درمانی منجر شود.
به گزارش مدرن مد، بر اساس این گزارش که توسط دفتر منطقهای سازمان جهانی بهداشت در اروپا منتشر شده است، هوش مصنوعی هماکنون در این منطقه به پزشکان در تشخیص بیماریها، کاهش بار وظایف اداری و بهبود ارتباط با بیماران کمک میکند و نقش مهمی در نحوه ارائه خدمات، تحلیل دادهها و تخصیص منابع ایفا میکند.
دکتر «هانس کلوگه»، مدیر منطقهای سازمان جهانی بهداشت در اروپا، در اینباره اظهار داشت: «بدون وجود راهبردهای شفاف، حفاظت از حریم خصوصی دادهها، چارچوبهای حقوقی مشخص و سرمایهگذاری در ارتقای سواد هوش مصنوعی، این خطر وجود دارد که بهجای کاهش نابرابریها، آنها را عمیقتر کنیم.»
تحول در نظام سلامت
این گزارش نخستین ارزیابی جامع از نحوه بهکارگیری و تنظیمگری هوش مصنوعی در نظامهای سلامت منطقه اروپا بهشمار میرود. در این مطالعه، ۵۳ کشور مورد بررسی قرار گرفتند که ۵۰ کشور در نظرسنجی مشارکت داشتند.
اگرچه تقریباً تمامی کشورها به ظرفیت بالای هوش مصنوعی در تحول نظام سلامت ـ از تشخیص و پایش بیماریها گرفته تا پزشکی شخصیسازیشده ـ اذعان دارند، تنها چهار کشور دارای راهبرد ملی اختصاصی در این حوزه هستند و هفت کشور دیگر در حال تدوین چنین راهبردیاند.
برخی کشورها اقدامات پیشدستانهای انجام دادهاند؛ از جمله استونی که با ایجاد یک پلتفرم یکپارچه، پروندههای الکترونیک سلامت، دادههای بیمه و پایگاههای اطلاعات جمعیتی را به هم متصل کرده و از ابزارهای مبتنی بر هوش مصنوعی پشتیبانی میکند. فنلاند نیز در آموزش هوش مصنوعی برای کارکنان سلامت سرمایهگذاری کرده و اسپانیا اجرای آزمایشی کاربردهای هوش مصنوعی برای تشخیص زودهنگام بیماریها در مراقبتهای اولیه را آغاز کرده است.
چالشها و محدودیتها
با این حال، در سطح منطقه، مقررات و قوانین همگام با سرعت پیشرفت فناوری حرکت نمیکنند. بر اساس گزارش، ۴۳ کشور (معادل ۸۶ درصد) «ابهام حقوقی» را مهمترین مانع در مسیر بهکارگیری هوش مصنوعی اعلام کردهاند و ۳۹ کشور (۷۸ درصد) نیز محدودیتهای مالی را چالش اصلی دانستهاند.
نکته نگرانکننده آن است که کمتر از ۱۰ درصد کشورها استانداردهای مشخص مسئولیتپذیری حقوقی برای هوش مصنوعی در سلامت دارند؛ استانداردهایی که تعیین میکنند در صورت خطا یا بروز آسیب ناشی از عملکرد یک سامانه هوش مصنوعی، چه نهادی مسئول خواهد بود.
با وجود این چالشها، گزارش سازمان جهانی بهداشت از وجود اجماع گسترده میان کشورها درباره سیاستهایی خبر میدهد که میتواند پذیرش هوش مصنوعی را تسهیل کند. تقریباً تمامی کشورهای عضو، وجود قوانین شفاف مسئولیتپذیری برای تولیدکنندگان، مجریان و کاربران سامانههای هوش مصنوعی را عامل کلیدی موفقیت میدانند. همچنین، ارائه دستورالعملهایی برای تضمین شفافیت، قابلیت راستیآزمایی و توضیحپذیری راهکارهای هوش مصنوعی، برای ایجاد اعتماد عمومی ضروری تلقی شده است.
اولویت همیشگی: انسان
سازمان جهانی بهداشت از کشورها خواسته است راهبردهای هوش مصنوعی خود را همسو با اهداف سلامت عمومی تدوین کنند، در توسعه نیروی انسانی آماده برای کار با هوش مصنوعی سرمایهگذاری نمایند، چارچوبهای حقوقی و اخلاقی را تقویت کنند، مشارکت عمومی را افزایش دهند و حکمرانی دادهها در سطح فرامرزی را بهبود بخشند.
دکتر کلوگه در پایان تأکید کرد: «هوش مصنوعی در آستانه ایجاد تحولی بنیادین در نظام سلامت قرار دارد، اما تحقق این وعده تنها در صورتی ممکن است که انسان و بیمار در مرکز تمامی تصمیمگیریها باقی بمانند. انتخابهایی که امروز انجام میدهیم، مشخص خواهد کرد که آیا هوش مصنوعی موجب توانمندسازی بیماران و کارکنان سلامت میشود یا آنها را به حاشیه میراند.»
