شناسایی دقیقتر خطر پیشدیابت با نشانگرهای اپیژنتیکی خون
پژوهشگران مراکز همکار «مرکز آلمانی تحقیقات دیابت» موفق شدند، نشانگرهای اپیژنتیکی مبتنی بر خون را شناسایی کنند که امکان ارزیابی دقیقتر خطر بروز پیشدیابت و عوارض آن را در افراد مبتلا به پیشدیابت فراهم میسازد. نتایج این مطالعه نشان میدهد یک آزمایش ساده خون میتواند برای شناسایی زودهنگام افراد در معرض خطر بالا کافی باشد.
به گزارشمدرن مد به نقل از digitalhealthnews، پیشدیابت یک اختلال متابولیک بسیار ناهمگون است و ارزیابی دقیق خطر در آن از اهمیت ویژهای برخوردار است. در حالی که برخی افراد تنها با خطر پایین پیشرفت بیماری مواجهاند، گروهی دیگر احتمال بالایی برای ابتلا به دیابت نوع ۲ یا عوارض مرتبط دارند و نیازمند مداخلات جدیتر درمانی و سبک زندگی هستند.
مطالعات پیشین انجامشده توسط مرکز تحقیقات دیابت آلمان (German Center for Diabetes Research) و شرکای آن نشان داده بود که پیشدیابت را میتوان دستکم به شش خوشه (کلاستر) مجزا تقسیم کرد؛ سه خوشه با خطر متوسط و سه خوشه با خطر بالا برای ابتلا به دیابت نوع ۲ و عوارض آن. با این حال، تعیین این خوشهها نیازمند آزمایشهای بالینی زمانبر از جمله تست تحمل خوراکی گلوکز، اندازهگیریهای دقیق انسولین و روشهای تصویربرداری است.
دکتر «مریِم اونی»، پژوهشگر German Institute of Human Nutrition Potsdam-Rehbrücke و نویسنده مسئول این مطالعه، با اشاره به محدودیتهای روشهای موجود گفت: «این طبقهبندی دقیق بسیار ارزشمند است، اما برای استفاده روتین در عمل بالینی بیش از حد زمانبر است. از این رو بررسی کردیم که آیا میتوان گروههای پرخطر را با استفاده از نشانگرهای قابل دسترس در خون شناسایی کرد.»
در این مطالعه که بهتازگی در نشریه Biomarker Research منتشر شده، پژوهشگران تحلیل متیلاسیون DNA در خون را با روشهای پیشرفته یادگیری ماشین ترکیب کردند. نمونههای مورد بررسی از چندین گروه مطالعاتی با پروفایل خطر شناختهشده پیشدیابت انتخاب شده بود.
نتایج نشان داد با استفاده از ۱٬۵۵۷ نشانگر اپیژنتیکی در خون، امکان طبقهبندی صحیح افراد در خوشههای پرخطر با دقتی در حدود ۹۰ درصد فراهم شده است؛ این دقت در یک گروه اعتبارسنجی مستقل نیز تأیید شد. بهطور قابل توجهی، بسیاری از این نشانگرها اختصاصی خوشههای خاص بوده و مسیرهای زیستی متفاوتی را منعکس میکنند.
بخش قابل توجهی از نشانگرهای شناساییشده پیشتر در مطالعات گسترده اپیژنوم با دیابت نوع ۲، التهاب مزمن و بیماریهای قلبی و کلیوی مرتبط شناخته شده بودند؛ موضوعی که میتواند ناهمگونی بالینی پیشدیابت را تا حد زیادی توضیح دهد.
پروفسور «آنت آ شُورمان»، مدیر German Center for Diabetes Research و نویسنده ارشد مقاله، در اینباره اظهار داشت: «نتایج ما نشان میدهد نشانگرهای اپیژنتیکی خون میتوانند بهعنوان یک سامانه هشدار زودهنگام مؤثر عمل کنند. این نشانگرها نهتنها وضعیت متابولیک فعلی را بازتاب میدهند، بلکه اطلاعاتی درباره مسیر احتمالی پیشرفت بیماری در آینده نیز ارائه میکنند.»
به گفته پژوهشگران، این رویکرد میتواند در بلندمدت شیوه پیشگیری و مراقبت از افراد مبتلا به پیشدیابت را متحول کند. بهجای انجام آزمایشهای پیچیده و پرهزینه، یک آزمایش استاندارد خون میتواند امکان ارزیابی تفکیکی خطر و اجرای مداخلات پیشگیرانه هدفمندتر را فراهم آورد؛ اقدامی که به شروع زودهنگامتر پیشگیری و شخصیسازی درمان منجر خواهد شد.
دکتر اونی اعلام کرد گام بعدی تیم تحقیقاتی، تبدیل این یافتهها به یک آزمون عملی است. در مرحله نخست، تعداد نشانگرها بهصورت هدفمند کاهش خواهد یافت و سپس یک تراشه تحلیلی اختصاصی طراحی میشود تا شناسایی خوشههای پرخطر پیشدیابت در تشخیصهای روتین، بهصورت ساده و مقرونبهصرفه امکانپذیر شود.
