نیما برارجانیان، چهره دارویی منتخب سال ۱۴۰۴:
صنعت دارو در آستانه بحران نقدینگی و کمبودهای گسترده قرار دارد
نیما برارجانیان، مدیرعامل گروه کوبل، شب گذشته ۴ اسفند در چهارمین کنفرانس پایان سال دارویی با اشاره به شرایط دشوار صنعت داروسازی کشور، ضمن ابراز همدردی با خانوادههایی که در هفتههای اخیر عزیزان خود را از دست دادهاند، نسبت به تشدید بحران نقدینگی، کاهش موجودی دارویی و تداوم سیاستهای نادرست در حوزه قیمتگذاری هشدار داد و خواستار بازنگری فوری در رویکردهای کلان این صنعت شد.
به گزارش مدرن مد، نیما که از سوی فعالان صنعت داروی کشور به عنوان چهره دارویی سال ۱۴۰۴ انتخاب شده پس از دریافت تندیس خود از دست مهدی پیرصالحی رئیس سازمان غذا و دارو، با قدردانی از اعتماد همکاران و فعالان صنعت افزود: «از همه کسانی که با نگاه مثبت و اعتماد، مسئولیت امروز را به من سپردند صمیمانه تشکر میکنم. آنچه برای من اهمیت اساسی دارد، تعهدی است که نسبت به بیش از پنج هزار نیروی متخصص و پرتلاش در این گروه احساس میکنم؛ افرادی که شبانهروز تلاش میکنند تا مردم کشور به داروهای بهروز و باکیفیت دسترسی داشته باشند.»
تأمین داروی ۱۰ میلیون بیمار با تکیه بر تولید داخلی
مدیرعامل گروه دارویی کوبل با اشاره به گستره فعالیتهای این مجموعه گفت: «امروز نزدیک به ۱۰ میلیون بیمار مبتلا به بیماریهای مزمن از درمانهای تولیدی این گروه بهرهمند میشوند. ما حدود ۷۵۰ قلم دارو در کشور تأمین میکنیم که بیش از ۶۵۰ قلم آن تولید داخل است و بخشی نیز از طریق همکاری با شرکتهای معتبر بینالمللی وارد میشود.»
او تأکید کرد: «دغدغه نخست ما بهبود سلامت کشور و فراهم کردن دسترسی مردم به داروهای بهروز و باکیفیت است. باور داریم مردم ایران همانند مردم سایر کشورها شایسته بهترین درمانها هستند.»
برارجانیان با اشاره به سرمایهگذاریهای انجامشده در سالهای اخیر افزود: «در حوزه کیفیت، توسعه خطوط تولید و ارتقای استانداردها پروژههای متعددی را پیش بردهایم. امروز ۴۲ خط تولید در این گروه فعال است که تقریباً به صورت ۲۴ ساعته کار میکنند. در سه سال گذشته نیز چند شرکت جدید به این مجموعه افزوده شدند؛ شرکتهایی که برخی از آنها در شرایط مناسبی قرار نداشتند و اگر به تنهایی ادامه میدادند، احتمالاً با خطر ورشکستگی مواجه میشدند. ما تلاش کردیم با بهروزرسانی مدیریت و سرمایهگذاری در حوزه کیفیت، این شرکتها را به استانداردهای روز نزدیک کنیم.»
هشدار درباره وضعیت بحرانی نقدینگی
او بخش مهمی از سخنان خود را به وضعیت کلی صنعت داروسازی کشور اختصاص داد و تصریح کرد: «حدود ۱۰ سال پیش نخستین ارائه جدی خود را درباره آینده صنعت دارو انجام دادم. همان زمان با انجام یک پژوهش به این نتیجه رسیدیم که اگر تغییرات اساسی در زیستبوم دارویی کشور ایجاد نشود، صنعت به سمت فرسودگی حرکت خواهد کرد. متأسفانه طی یک دهه گذشته، برخی تصمیمات استراتژیک نادرست، ما را به نقطهای رسانده که امروز حتی نمیتوانیم درباره چند سال آینده صحبت کنیم؛ بلکه باید ببینیم یک یا دو ماه آینده را چگونه مدیریت کنیم.»
برارجانیان با اشاره به بحران نقدینگی در شرکتهای دارویی گفت: «امروز صنعت دارو با مشکل جدی نقدینگی روبهروست. اگر یک شرکت دارویی بورسی بخواهد ۱۰۰ میلیارد تومان تأمین اضافی انجام دهد، ناچار است حدود ۱۵۰ میلیارد تومان تأمین مالی کند. صورتهای مالی منتشرشده شرکتها نشان میدهد وضعیت بسیار وخیم است.»
وی ادامه داد: «در یک سال و نیم گذشته، موجودی صنعت دارو از حدود ۹ ماه به ۴.۵ ماه کاهش یافته و احتمالاً در ماههای اخیر این رقم کمتر هم شده است. برای حفظ همین سطح از موجودی، صنعت نیازمند دهها هزار میلیارد تومان نقدینگی جدید از شبکه بانکی است. پرسش این است که چرا به این نقطه رسیدهایم؟»
انتقاد از سیاستهای قیمتگذاری دستوری
مدیرعامل گروه دارویی کوبل یکی از ریشههای اصلی بحران را سیاستهای قیمتگذاری دانست و گفت: «در دو دهه گذشته اصرار داشتیم به مردم بگوییم دولت موظف است همه هزینههای درمان را پرداخت کند، در حالی که میدانیم منابع کافی برای این وعده وجود ندارد. نتیجه آن شد که قیمت داروهای پرمصرف کشور در سطحی بسیار پایینتر از قیمتهای منطقه تثبیت شد.»
او افزود: «اگر کشور ترکیه را که یکی از ارزانترین بازارهای دارویی منطقه است مبنا قرار دهیم، قیمت بسیاری از داروهای پرمصرف ما یکپنجم، یکهفتم یا حتی یکدهم قیمتهای آن کشور است. اگر طی ۱۰ سال گذشته اصلاح منطقی قیمتها انجام میشد، اندازه صنعت تولید داخل میتوانست دو تا سه برابر امروز باشد.»
برارجانیان تأکید کرد: «در واقع، نخستین پرداختکننده هزینه این سیاستها خود صنعت بوده است. وقتی صنعت کوچک نگه داشته میشود، امکان سرمایهگذاری در توسعه، کیفیت و نوسازی خطوط تولید از بین میرود.»
پیامدهای کمبود و گسترش بازار غیررسمی
او با اشاره به پیامدهای کمبود دارو اظهار داشت: «وقتی کمبود ایجاد میشود، بازار غیررسمی و قاچاق شکل میگیرد. مردم ناچار میشوند دارو را با قیمتهای پنج تا ده برابر قیمت رسمی تهیه کنند؛ هزینهای که در هیچ آماری ثبت نمیشود اما مستقیماً از جیب خانوار پرداخت میشود.»
برارجانیان ادامه داد: «اگر صنعت نتواند سرمایهگذاری کند، کیفیت آسیب میبیند. امروز بخش قابلتوجهی از خطوط تولید نیازمند بهروزرسانی است. بدون اصلاح ساختار اقتصادی صنعت، این نوسازی ممکن نیست.»
چالش تأمین مواد اولیه داخلی
او در بخش دیگری از سخنان خود به موضوع مواد اولیه پرداخت و گفت: «در سالهای اخیر برای افزایش امنیت دارویی، از شکلگیری شرکتهای تولیدکننده مواد اولیه حمایت شد که اقدامی ارزشمند است. اما امروز صنعت تولید نهایی ناچار است مواد اولیه را با قیمتی ۲۰ تا ۵۰ درصد بالاتر از قیمتهای بینالمللی خریداری کند، در حالی که محصول نهایی را با قیمتی بسیار پایینتر از منطقه عرضه میکند. این عدم توازن، فشار مضاعفی بر تولیدکننده وارد میکند.»
او تصریح کرد: «در چنین شرایطی، صنعت نهتنها توان توسعه و سرمایهگذاری در کیفیت را ندارد، بلکه حتی برای تأمین سرمایه در گردش خود نیز با مشکل مواجه است.»
ضرورت تغییر نگاه دولت به صنعت دارو
برارجانیان با تأکید بر لزوم تغییر رویکرد سیاستگذاران گفت: «زمان آن رسیده که دولت به صنعت دارو صرفاً بهعنوان یک هزینه نگاه نکند. اگر تنها هدف، کاهش ظاهری پرداخت از جیب مردم باشد اما در عمل صنعت تضعیف شود، در نهایت همین مردم بیشترین آسیب را خواهند دید.»
او افزود: «صنعتی که رشد سرمایهگذاری آن منفی است و ناچار شده موجودی انبار خود را کاهش دهد تا عملیات جاری را مدیریت کند، نمیتواند در برابر شوکهای اقتصادی یا بحرانهای احتمالی تابآوری داشته باشد.»
فاصله گرفتن از رقبا در منطقه
مدیر عامل گروه دارویی کوبل با اشاره به وضعیت رقبا در منطقه اظهار داشت: «اگر ۲۰ سال پیش میتوانستیم به صنعت داروی کشور افتخار کنیم، امروز باید بپذیریم کشورهایی مانند ترکیه، اردن، امارات و عربستان با اصلاح نظامهای قیمتگذاری و لحاظ کردن تورم، از ما پیشی گرفتهاند. آنها صنعت دارو را بخشی از اقتصاد ملی دانستهاند، نه صرفاً یک هزینه.»
او تأکید کرد: «ما باید بپذیریم داروسازی نیز در بستر اقتصاد فعالیت میکند. ۱۶ هزار داروخانه کشور بنگاه اقتصادی هستند و سرمایه آنها کالایی است که با تورم همگام نمیشود. اگر گردش مالی در زنجیره توزیع بهدرستی تنظیم نشود، منابع صنعت از چرخه تولید خارج میشود و امکان سرمایهگذاری مجدد از بین میرود.»
لزوم گفتوگوی سازنده برای اصلاح ساختار
برارجانیان خواستار آغاز گفتوگویی فراگیر میان صنعت و دولت شد و گفت: «نیازمند گفتوگوی سازنده با دولت، سازمان برنامه و بودجه، وزارت بهداشت و نهادهای ناظر هستیم تا از این چرخه ناکارآمد عبور کنیم. اصلاح باید سیستمی باشد؛ با بهبود یک یا دو مؤلفه نمیتوان کل ساختار را نجات داد.»
او با اشاره به ظرفیتهای انسانی کشور افزود: «در دانشکدههای داروسازی نیروهای بسیار مستعدی داریم که اگر در مسیر نوآوری، توسعه و ارتقای کیفیت هدایت شوند، میتوانند صنعت را متحول کنند. هنوز امید وجود دارد، به شرط آنکه اشتباهات گذشته را بپذیریم و اصلاح کنیم.»
هشدار درباره آینده نزدیک
مدیرعامل گروه دارویی کوبل در پایان سخنان خود با ابراز نگرانی از آینده کوتاهمدت صنعت گفت: «صادقانه بگویم، اگر اصلاحات جدی صورت نگیرد، در کوتاهمدت با بحرانهای بزرگ کمبود مواجه خواهیم شد. صنعت داروسازی صرفاً یک هزینه نیست؛ اگر درست مدیریت شود، میتواند ارزش اقتصادی و اجتماعی بزرگی خلق کند و به مدیریت بهتر بیماریها کمک کند.»
او خاطرنشان کرد: «امیدوارم با اصلاح نظام قیمتگذاری، بهبود تأمین مالی و تغییر نگاه سیاستگذاران، بتوانیم دوباره شاهد شکوفایی صنعت داروسازی کشور باشیم؛ صنعتی که توان آن را دارد هم امنیت دارویی را تضمین کند و هم در عرصه صادرات و نوآوری نقشآفرین باشد.»
برارجانیان در پایان از حاضران و فعالان صنعت برای توجه به این دغدغهها قدردانی کرد و بر ضرورت همافزایی میان بخش خصوصی و حاکمیت برای عبور از شرایط کنونی تأکید کرد.
