تشخیص زودهنگام بیماریهای مغزی با رونمایی از نخستین مدل هوش مصنوعی پایه مبتنی بر EEG
یک استارتآپ حوزه مغز و اعصاب در هند از مدل پایه هوش مصنوعی مبتنی بر نوار مغزی (EEG) رونمایی کرده است که با تکیه بر ۶۰ هزار ساعت داده امواج مغزی، به دقت ۹۵ درصدی در شناسایی نشانگرهای زیستی صرع دست یافته است.
به گزارش مدرن مد به نقل از Asia AI، این مدل پایه که با هدف «تفسیر و درک» مغز انسان از طریق تحلیل هزاران رکورد امواج مغزی توسعه یافته، بهتازگی در هند معرفی شده است.
این مدل که MANAS-1 نام دارد، توسط شرکت اینتِلیهِلث Intellihealth (NeuroDX) توسعه یافته است. به گفته دکترپونیت آگاروال Puneet Agarwal، رئیس و بنیانگذار این شرکت، MANAS-1 از الکتروفیزیولوژی مغز ـ عمدتاً از طریق الکتروانسفالوگرافی (EEG) ـ بهعنوان یک «زبان زیستی ساختارمند» بهره میگیرد.
این مدل در مرحله نخست با استفاده از ۶۰ هزار ساعت داده امواج مغزی متعلق به بیش از ۲۵ هزار بیمار در سراسر جهان آموزش دیده است.
آگاروال که همزمان استاد نورولوژی در بیمارستان بیمارستان فوقتخصصی مَکس Max Super Speciality Hospital در دهلینو است، اعلام کرد MANAS-1 امکان تشخیص «مقیاسپذیر، دقیق و زودهنگام» اختلالات عصبی و روانپزشکی را فراهم میکند و میتواند بهعنوان یک چارچوب یکپارچه هوش مصنوعی برای غربالگری سلامت مغز و پیشبرد علوم اعصاب دقیق مورد استفاده قرار گیرد.
به گفته او، این مدل قادر است ارتباطات عملکردی مغز و پویایی شبکههای عصبی را تفسیر کند.
بر اساس یافتههای پژوهشی اعلامشده، MANAS-1 توانسته است با دقت ۹۵ درصد «نشانگرهای محاسباتی صرع و اختلالات سلامت روان» را شناسایی کند؛ قابلیتی که آن را به یک پلتفرم مقرونبهصرفه و غیرتهاجمی برای غربالگری سلامت مغز تبدیل میکند.
کاربردهای این فناوری شامل تشخیص بیماریهای عصبی، روانپزشکی، ارزیابی شناختی و سامانههای رابط مغز و رایانه است و امکان استقرار آن در مقیاس گسترده از مراکز بهداشت اولیه تا مراکز درمانی تخصصی وجود دارد.
در حال حاضر این مدل دارای ۴۰۰ میلیون پارامتر است و شرکت NeuroDX در حال افزایش ظرفیت آن به دو میلیارد پارامتر است. همچنین گزارشها حاکی از آن است که نسخه دوم این مدل با نام MANAS-2 در هفتههای آینده عرضه خواهد شد.
روندهای جهانی
در تحولی مشابه، پژوهشگران سنگاپوری سال گذشته از مدل هوش مصنوعی Brain-JEPA رونمایی کردند که با تحلیل فعالیت مغزی، به شناسایی نواحی مختلف مغز و نحوه عملکرد مستقل و پویای آنها کمک میکند. این مدل نیز امکان تشخیص زودهنگام و دقیق اختلالات مغزی، پیشبینی پیشرفت بیماری و ارائه برنامههای درمانی شخصیسازیشده را فراهم میسازد.
همچنین در کرهجنوبی، مؤسسه دولتی مؤسسه پژوهشی الکترونیک و مخابرات Electronics and Telecommunications Research Institute یک مدل زبانی بزرگ توسعه داده است که میتواند با تحلیل گفتوگوی صوتی سالمندان، خطر ابتلا به زوال عقل را پیشبینی کند.
در هند نیز توسعه مدلهای پایه هوش مصنوعی در حوزه سلامت با حمایت نزدیک شرکت Google دنبال میشود. این شرکت اواخر سال گذشته همکاری و سرمایهگذاری مشترکی را با All India Institute of Medical Sciences و Indian Institute of Science آغاز کرد تا ابزارهای تخصصی هوش مصنوعی برای حوزههایی مانند درماتولوژی و تریاژ بیماران سرپایی توسعه دهد.
گوگل همچنین در ماه ژانویه از مدل زبانی باز خود با نام MedGemma 1.5 در هند رونمایی کرد.
آگاروال در بیانیه خود تأکید کرد: «این فناوری (MANAS-1) گامی بزرگ در مسیر تحول در تشخیص بیماریهای عصبی، پیشبرد تحقیقات علوم اعصاب و توسعه نسل جدید رابطهای مغز و رایانه بهشمار میرود.»
