تنگه هرمز؛ اهرم راهبردی صادرات و تابآوری اقتصادی در شرایط بحران
آنچه در جنگهای تحمیلی اخیر علیه ایران به دنیا اثبات شد این بود که با بمب و تخریب و ترور نه دانشی از بین میرود و نه تسلیمی اتفاق میافتد. اینجا ایران است و مردمی دارد که هزاران سال قدمت دارند و به راحتی نه تسلیم میشوند و نه اجازه میدهند ذرهای از خاکشان نصیب دشمن شود. خوشبختانه در این جنگ علاوه بر دانش هستهای تنگه باارزش هرمز و نگاه ژئوپلیتیکی مقامات سیاسی و نظامی کشور دست برتری مارا در مقابل دشمن سفاک نشان داد. که در ادامه به این مهم و نقش آن در حوزه سلامت خواهیم پرداخت.
در تحلیل چالشها و فرصتهای اقتصادی، بهویژه در بزنگاههای تاریخی و دوران بحران، نگاه به زیرساختهای کلیدی و نحوه بهرهبرداری از آنها، نقشی تعیینکننده در ترسیم مسیر تابآوری و توسعه ایفا میکند. در این میان، تنگه هرمز نه تنها به عنوان یک آبراه حیاتی برای ترانزیت انرژی و کالا، بلکه به عنوان یک اهرم راهبردی قدرتمند در سیاستگذاریهای صادراتی، بهویژه در صنایع حساس و ارزشآفرینی چون سلامت، مطرح است.
در شرایط پرالتهاب و تحت فشارهای بینالمللی، حفظ جریان صادرات، بهویژه در حوزههایی که مستقیماً با امنیت زیستی و سلامت جامعه گره خوردهاند، حیاتی است. استفاده هوشمندانه از موقعیت ژئواکونومیک تنگه هرمز میتواند به عنوان یک «حربه» یا اهرم فشار و در عین حال، تضمینکننده تداوم صادرات محصولات ضروری، از جمله دارو و تجهیزات پزشکی، عمل کند. این بدان معناست که جریان صادرات نباید صرفاً بر اساس عرضه و تقاضای صرف بنا شود، بلکه باید با در نظر گرفتن موقعیت استراتژیک تنگه هرمز، به عنوان یک عنصر کلیدی در مذاکرات و سیاستگذاریهای کلان اقتصادی مورد استفاده قرار گیرد.
تولید و صادرات دارو و تجهیزات پزشکی در این دوران، به دو دلیل عمده اهمیت مییابد: اول، تأمین نیازهای داخلی و کاهش وابستگی؛ دوم، ایجاد منابع ارزی پایدار از طریق صادراتی که جریان آن با مدیریت موقعیت تنگه هرمز، تا حد امکان تضمین میشود. این رویکرد، خودکفایی در صنایع حساس را تقویت کرده و تابآوری اقتصادی کشور را در برابر تکانههای خارجی افزایش میدهد.
چشمانداز پساجنگ: تنگه هرمز؛ تسهیلگر تعاملات پایدار و توسعه صادرات
همچنین با عبور از دوران بحران و ورود به افق پساجنگ، نقش تنگه هرمز به عنوان یک زیرساخت حیاتی، نه تنها کمرنگ نمیشود، بلکه با توسعه تعاملات بینالمللی و هدفمندسازی صادرات، ابعاد جدیدتری به خود میگیرد. در این دوران، میتوان از این موقعیت راهبردی برای:
تسهیل واردات فناوریهای نوین سلامت: با تضمین جریان صادرات و ارزآوری حاصل از آن ( از طریق تنگه هرمز)، امکان واردات پیشرفتهترین تجهیزات و دانش فنی برای ارتقاء صنایع داخلی با انعقاد تفاهم-نامههای سیاسی فراهم میآید.
گسترش صادرات محصولات سلامتمحور با ارزش افزوده بالا: با تثبیت موقعیت صادراتی و بهرهگیری از اهرم تنگه هرمز، میتوان بر بازارهای منطقهای و جهانی تمرکز کرده و صادرات محصولات دانشبنیان و تخصصی سلامت را افزایش داد.
تقویت دیپلماسی اقتصادی: استفاده از تنگه هرمز به عنوان یک عامل در روابط منطقهای و بینالمللی، میتواند به ایجاد درک متقابل و تسهیل همکاریهای اقتصادی پایدار، بهویژه در حوزههایی چون سلامت، منجر شود.
تنگه هرمز، فراتر از یک آبراه، یک اهرم راهبردی در سیاستگذاریهای اقتصادی و صادراتی کشور است. بهرهگیری هوشمندانه از این موقعیت، بهویژه در صنایع حساس و ارزشآفرین مانند سلامت، میتواند تضمینکننده تابآوری اقتصادی در دوران بحران و جنگ و بسترساز توسعه پایدار و تعاملات بینالمللی مؤثر در چشمانداز پساجنگ باشد. این رویکرد، نیازمند نگاهی یکپارچه است که در آن، خودکفایی داخلی با مدیریت استراتژیک زیرساختهای حیاتی پیوند خورده و مسیر صادرات، بهویژه در حوزههای سلامتمحور، هموار گردد.
در پایان لازم میدانم از زحمات رئیس محترم سازمان غذا و دارو وتمامی همکارانشان و خصوصا مدیران کل دارو و تجهیزات پزشکی که در این برهه حساس تلاش کردند تا وقفهای در جریان تامین و تولید و توزیع اقلام دارو و تجهیزات پزشکی در کشور ایجاد نشود تشکر کنم. همچنین تلاشهای بیوقفه ریاست محترم گمرک ج.ا.ایران و همکارانشان که با ایجاد گمرکات تخصصی دارو و تجهیزات پزشکی و صرف حداکثر تعامل در ستاد و گمرکات اجرایی برای ترخیص اقلام سلامت محور موجبات ترخیص سریع این اقلام را فراهم کردند شایسته قدردانی است.
نویسنده: سید آصف مهدوی
