هوش مصنوعی مدیریت دیابت را با توسعه سامانههای «حلقه بسته کامل»متحول میکند
همزمان با نزدیک شدن به برگزاری یکی از مهمترین کنفرانسهای حوزه دیابت در جهان، چندین شرکت پیشرو در فناوریهای پزشکی از نسل جدید سامانههای خودکار تزریق انسولین رونمایی کردهاند؛ فناوریهایی که هدف آنها حذف نیاز بیماران به اعلام وعدههای غذایی و شمارش کربوهیدراتها پیش از غذا خوردن است.
به گزارش مدرن مد به نقل از medtechdive، شرکتهای Insulet، MiniMed و Tandem Diabetes Care در حال توسعه سامانههایی هستند که از آنها با عنوان «حلقه بسته کامل» (Fully Closed Loop) یاد میشود. این سامانهها با استفاده از دادههای حسگرهای پایش مداوم قند خون، میزان مورد نیاز انسولین را محاسبه و بهطور خودکار از طریق پمپ انسولین به بدن تزریق میکنند.
برخلاف سامانههای فعلی موجود در بازار، کاربران این نسل جدید از دستگاهها دیگر نیازی به ثبت وعدههای غذایی یا محاسبه میزان کربوهیدرات مصرفی پیش از غذا نخواهند داشت.
امید به کاهش بار روانی دیابت
کارشناسان معتقدند این فناوری میتواند بار ذهنی و عملی مدیریت روزانه دیابت را بهطور قابل توجهی کاهش دهد. با این حال، آنها تأکید میکنند که این سامانهها هنوز کاملاً خودکار نیستند و همچنان نیازمند تعامل کاربر در برخی شرایط هستند.
«ریحان لعل»، متخصص غدد و استاد دانشگاه استنفورد، میگوید اصطلاح «حلقه بسته کامل» تا حدی گمراهکننده است؛ زیرا بیماران همچنان باید در شرایطی مانند ورزش یا بیماری، تغییر نیاز بدن به انسولین را به سامانه اطلاع دهند.
به گفته او، فعالیت بدنی، بیماری و برخی شرایط فیزیولوژیک میتوانند حساسیت بدن به انسولین را تغییر دهند و در صورت قطع ارتباط حسگر قند خون نیز بسیاری از پمپها به حالت پشتیبان منتقل میشوند که مستلزم دخالت کاربر است.
لعل در عین حال تأکید میکند که کاهش چشمگیر تعداد اقدامات مورد نیاز از سوی بیمار، مزیت مهم این فناوری محسوب میشود.
برنامه Insulet برای دریافت مجوز FDA
شرکت Insulet که تولیدکننده پمپهای چسبی انسولین است، در ماه مه مطالعه محوری سامانه جدید خود را آغاز کرده و قصد دارد در سال ۲۰۲۷ درخواست مجوز 510(k) را به سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) ارائه کند. عرضه تجاری این محصول نیز برای سال ۲۰۲۸ برنامهریزی شده است.
«ترانگ لی»، مدیر ارشد پزشکی این شرکت، اعلام کرد این سامانه عمدتاً برای مبتلایان به دیابت نوع ۲ که از انسولین استفاده میکنند طراحی شده است. به گفته وی، علاوه بر حذف نیاز به ثبت وعدههای غذایی، پزشکان نیز در ابتدای درمان نیازی به برنامهریزی پیچیده تنظیمات پمپ نخواهند داشت؛ موضوعی که میتواند دسترسی بیماران بیشتری به این فناوری را فراهم کند.
نتایج اولیه یک مطالعه امکانسنجی بر روی ۲۴ بیمار نشان داد کاربران این سامانه حدود ۶۸ درصد از زمان را در محدوده هدف قند خون سپری کردهاند؛ رقمی که نسبت به درمان استاندارد تزریقی حدود ۲۴ درصد بهبود داشته است. همچنین بیش از ۹۰ درصد شرکتکنندگان تمایل خود را برای ادامه استفاده از این فناوری اعلام کردهاند.
MiniMed؛ امکان انتخاب برای بیماران
شرکت MiniMed نیز سامانهای با نام Vivera را توسعه میدهد که در آن اعلام وعدههای غذایی اختیاری خواهد بود. این فناوری در بیماران مبتلا به دیابت نوع یک و نوع دو در حال ارزیابی است.
به گفته «علی دیانتی»، مدیر ارشد فناوری و محصول MiniMed، این سامانه دارای هدف قند خون پایینتری نسبت به نسل فعلی محصولات شرکت است و میتواند کنترل بهتری بر قند خون ایجاد کند؛ بهویژه در بیمارانی که از تزریق بولوس پیش از غذا استفاده نمیکنند.
در یک مطالعه ۲۴ نفره، شرکتکنندگان پس از استفاده از الگوریتم جدید، بهتدریج تمایل بیشتری به حذف اعلام وعدههای غذایی نشان دادند؛ نتیجهای که مطابق اهداف طراحی سامانه بوده است.
دیانتی تأکید کرد فراهم کردن امکان انتخاب میان استفاده یا عدم استفاده از بولوس برای کاربران، یکی از چالشهای اصلی طراحی این فناوری بوده است.
دریافت مجوز اروپایی برای CamAPS Liberty
در اروپا نیز شرکت بریتانیایی CamDiab موفق به دریافت نشان CE برای قابلیت جدید CamAPS Liberty شده است. این فناوری به افراد مبتلا به دیابت نوع یک بالای ۱۳ سال اجازه میدهد در دورههای زمانی مشخص، بدون شمارش کربوهیدرات یا تزریق بولوس پیش از غذا، از سامانه استفاده کنند.
بر اساس مطالعات انجامشده، استفاده از این قابلیت موجب افزایش مدت زمان حضور بیماران در محدوده مطلوب قند خون شده است. با این حال، شرکت سازنده ترجیح داده امکان تزریق بولوس را برای کاربرانی که همچنان تمایل به این روش دارند حفظ کند.
Tandem نیز وارد رقابت شد
شرکت Tandem Diabetes Care نیز در حال توسعه سامانهای موسوم به Tandem Freedom است. هرچند جزئیات کمتری از این پروژه منتشر شده، اما مطالعات اولیه ایمنی مناسب و توانایی حفظ کنترل قابل قبول قند خون را نشان دادهاند.
این شرکت قصد دارد تا پایان سال جاری میلادی مطالعه محوری سامانه خود را آغاز کند.
چالش اصلی؛ تعادل میان دقت، خودکارسازی و اختیار کاربر
متخصصان معتقدند مهمترین چالش توسعه سامانههای بدون اعلام وعده غذایی، پیشبینی صحیح زمان و مقدار غذای مصرفی است. در شرایط عادی، بیماران انسولین سریعالاثر را پیش از غذا تزریق میکنند تا همزمان با جذب کربوهیدراتها در بدن فعال باشد.
در سامانههای جدید، الگوریتم باید بدون اطلاع قبلی از وعده غذایی، آن را تشخیص داده و مقدار مناسب انسولین را تزریق کند؛ بهگونهای که هم کنترل مطلوب قند خون حاصل شود و هم خطر افت قند خون به حداقل برسد.
کارشناسان همچنین بر اهمیت اعتماد کاربران به این سامانهها تأکید دارند. به گفته «لورل مسر»، معاون امور پزشکی شرکت Tandem، حتی اگر طی پنج سال آینده چندین سامانه «حلقه بسته کامل» وارد بازار شوند، احتمالاً هیچیک عملکرد و طراحی مشابهی نخواهند داشت.
کاهش بار ذهنی؛ مهمترین مزیت فناوری جدید
«میهائیل زیلبرمینت»، متخصص غدد در دانشگاه جانز هاپکینز، معتقد است مهمترین مزیت این فناوریها کاهش فشار روانی ناشی از مدیریت دائمی دیابت خواهد بود.
او با تأکید بر ضرورت آموزش بیماران افزود: «بهترین سامانه لزوماً سیستمی نیست که همه تصمیمها را به جای بیمار بگیرد؛ بلکه سامانهای است که بیمار بتواند از آن استفاده کند، هزینه آن را بپردازد، عملکردش را درک کند و در صورت نیاز مشکلات آن را برطرف سازد.»
کارشناسان انتظار دارند نتایج مطالعات گسترده و واقعی در سالهای آینده تصویر روشنتری از اثربخشی و جایگاه این نسل جدید از فناوریهای مدیریت دیابت ارائه دهد.
