افشین تاکید کرد:
ضرورت تکمیل زنجیره داده و سیاستگذاری یکپارچه در حوزه گیاهان دارویی
معاون علمی رییسجمهور، با تأکید بر ضرورت تقویت پیوند میان نهادهای فعال در حوزه گیاهان دارویی و طب سنتی، گفت: تکمیل دادههای ملی، افزایش حضور داروهای گیاهی در نظام سلامت و حرکت به سمت حکمرانی یکپارچه، بخشی از مهمترین الزامات توسعه این حوزه راهبردی است.
به گزارش مدرن مد به نقل از مرکز ارتباطات و اطلاعرسانی معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان ریاست جمهوری، نشست شورای ستاد توسعه علوم و فناوری گیاهان دارویی و طب سنتی با حضور حسین افشین، معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان رئیسجمهور، عبدالحسین خسروپناه، دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی، سعید سرکار، رئیس مرکز توسعه فناوریهای راهبردی معاونت علمی، حسین رضاییزاده، دبیر ستاد توسعه علوم و فناوری گیاهان دارویی و طب سنتی معاون و جمعی از اعضای این شورا برگزار شد.
معاون علمی رئیسجمهور در این نشست، با تأکید بر اهمیت برنامهریزی در تحقق اهداف توسعهای گفت: بدون برنامهریزی منظم و دقیق، دستیابی به موفقیت امکانپذیر نیست. داشتن برنامه به تنهایی تضمینکننده موفقیت نیست، اما نبود برنامه، موفقیت را غیرممکن میکند. از این رو، ضروری است نمایندگان دستگاههای مختلف کشور، سند و برنامههای پیشنهادی این حوزه را با دقت بررسی کنند و دیدگاههای تخصصی خود را برای تکمیل آن ارائه دهند.
او تصریح کرد: وزارتخانههای مختلف باید مشخص کنند در چه بخشهایی نیاز به اصلاح، تکمیل یا تقویت برنامه وجود دارد تا بتوان یک سند جامع و هماهنگ را برای آینده این حوزه تدوین کرد.
«ایفای نقش گیاهان دارویی در نظام سلامت» شاخص ارزیابی موفقیت
رییس بنیاد ملی نخبگان، با اشاره به شاخصهای واقعی موفقیت در حوزه گیاهان دارویی اظهار کرد: یکی از مهمترین معیارهای ارزیابی در پیشرفت حوزه گیاهان دارویی و طب سنتی، این است که چه میزان از داروهای گیاهی توانستهاند وارد فرآیند نسخهنویسی پزشکان شوند. زمانی میتوان از موفقیت سخن گفت که پزشکان با اعتقاد علمی و بر اساس شواهد معتبر، داروهای گیاهی را در نسخههای خود تجویز کنند.
معاون علمی رئیسجمهور همچنین به موضوع پوشش بیمهای، فرآوردههای دارویی گیاهی اشاره کرد و گفت: مذاکرات مناسبی با نهادهای مرتبط از جمله بیمه سلامت انجام شده است و امیدواریم بخشی از موانع موجود در این زمینه نیز برطرف شود.
ضرورت ایجاد بانک جامع دادههای حوزه گیاهان دارویی
افشین در بخش دیگری از سخنان خود، نبود دادههای جامع و یکپارچه را یکی از چالشهای مهم این حوزه دانست و اظهار کرد: برای سیاستگذاری مؤثر نیازمند اطلاعات دقیق هستیم. باید بدانیم چه میزان تولید، واردات، صادرات، فرآوری و ظرفیت صنعتی در کشور وجود دارد و مزیتهای واقعی ما در کدام بخشها قرار گرفته است.
او ادامه داد: امروز برای تصمیمگیری درباره حمایت از طرحها و سرمایهگذاریهای جدید، نیازمند آمایش دقیق و دادههای بهروز هستیم. اگر بدانیم که کشور در چه بخشهایی مزیت دارد یا چه میزان ظرفیت موجود است، تصمیمگیریها مبتنی بر واقعیتهای اقتصادی و فناورانه خواهد بود.
افشین تأکید کرد: یکی از مأموریتهای اصلی ستاد، باید ایجاد همافزایی میان دستگاههای مختلف و تجمیع اطلاعات پراکندهای باشد که اکنون در وزارتخانهها و سازمانهای مختلف وجود دارد.
پیوند هوش مصنوعی و آینده گیاهان دارویی
معاون علمی رییسجمهور، با اشاره به اهمیت فناوریهای نوین در توسعه این حوزه اظهار کرد: باید بتوانیم دادهها، دانش بومی، نتایج پژوهشها و اطلاعات بالینی مرتبط با گیاهان دارویی را وارد سامانههای هوش مصنوعی و مدلهای یادگیری کنیم، این موضوع به حفظ و افزایش سهم کشور ما در این عرصه منجر خواهد شد.
او افزود: کیفیت دادهها و پژوهشهای عمیق علمی نقش تعیینکنندهای در ارتقای جایگاه علمی کشور دارد. هرچه دادههای معتبرتر و مطالعات بالینی گستردهتری تولید شود، امکان بهرهگیری مؤثر از ظرفیتهای هوش مصنوعی نیز افزایش خواهد یافت.
ضرورت نمادسازی ملی برای حضور در بازارهای جهانی
معاون علمی رئیسجمهور، با تأکید بر اهمیت برندینگ و نمادسازی در توسعه بازارهای بینالمللی حوزه گیاهان دارویی گفت: تجربه برخی کشورها نشان میدهد انتخاب و معرفی یک گیاه شاخص به عنوان نماد ملی میتواند نقش مهمی در شناساندن ظرفیتهای آن کشور ایفا کند.
او افزود: ایران نیز علاوه بر محصولاتی مانند «زعفران» که در سطح جهانی شناخته شدهاند، ظرفیت معرفی گیاهان دارویی شاخص دیگری را دارد که میتوانند به عنوان نمادهای ملی این حوزه مطرح شوند. این اقدام علاوه بر تقویت هویت ملی، زمینه توسعه بازارهای صادراتی و معرفی توانمندیهای کشور را فراهم خواهد کرد.
حکمرانی یکپارچه برای توسعه پایدار
رئیس بنیاد ملی نخبگان، با تأکید بر ضرورت تدوین یک سند جامع و اجرایی حوزه گیاهان دارویی و طب ایرانی اظهار کرد: حکمرانی صرفاً به معنای تدوین سند نیست، بلکه شامل سیاستگذاری، تنظیمگری، راهبری، اجرا و نظارت میشود. باید تمامی این مراحل به صورت یکپارچه دیده شوند تا بتوان به نتایج مطلوب دست یافت.
معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان رئیسجمهور در پایان ابراز امیدواری کرد با همکاری دستگاههای اجرایی، دانشگاهها، مراکز پژوهشی و فعالان این حوزه، زمینه رشد و شکوفایی هرچه بیشتر علوم و فناوری گیاهان دارویی و طب ایرانی در کشور فراهم شود.
ضرورت کاربست دیپلماسی علمی در مسیر توسعه طب ایرانی
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی، در نشست شورای ستاد توسعه علوم و فناوری گیاهان دارویی و طب ایرانی گفت: توسعه طب ایرانی نیازمند رویکردی مبتنی بر حکمرانی، تقویت دیپلماسی علمی، توسعه آموزشهای تخصصی، تجاریسازی دستاوردها و بهرهگیری از ظرفیتهای علوم و فناوریهای نوین برای تکمیل زنجیره علم، سلامت و اقتصاد گیاهان دارویی و طب ایرانی است.
حجتالاسلام عبدالحسین خسروپناه، دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی، در نشست شورای ستاد توسعه علوم و فناوری گیاهان دارویی و طب ایرانی، با تأکید بر ضرورت اصلاح ادبیات رایج در این حوزه افزود: سالهاست بر استفاده از عنوان «طب ایرانی» به جای «طب سنتی» تأکید دارم؛ چراکه در ادبیات جهانی، مفهوم طب سنتی در بسیاری از موارد در تقابل با پزشکی مدرن معنا میشود، در حالی که طب ایرانی نه در تعارض با طب نوین، بلکه در تعامل و تکمیلکنندگی آن تعریف میشود.
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی، با اشاره به لزوم توجه همزمان به ابعاد مختلف این حوزه گفت: طب ایرانی دارای چهار لایه و رکن اصلی شامل «حکمت»، «معرفت»، «صنعت» و «معیشت» است و هرگونه برنامهریزی و سیاستگذاری باید تمامی این ابعاد را به صورت متوازن مورد توجه قرار دهد.
خسروپناه، خاطرنشان کرد: هرگاه یکی از این ابعاد نادیده گرفته شود، فرآیند توسعه این حوزه با آسیب و عدم توازن مواجه خواهد شد. از این رو نگاه جامع و چندبعدی به طب ایرانی یک ضرورت راهبردی به شمار میرود.
«طب ایرانی» و «طب نوین» دو مسیر مکمل یکدیگر
او در ادامه با اشاره به برخی برداشتهای نادرست درباره نسبت میان طب ایرانی و طب نوین اظهار کرد: تعارض میان این دو حوزه نیازمند بازخوانی و گفتوگوی علمی است. اگر این موضوع به صورت دقیق بررسی شود، مشخص خواهد شد که در بخش عمدهای از حوزهها، این دو رویکرد نه در تقابل، بلکه در تکمیل یکدیگر قرار دارند.
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی افزود: در حوزه علوم پایه و فناوری، استفاده از دستاوردهای نوین علمی از جمله بیوشیمی، زیستشناسی، زیستفناوری و نانوفناوری میتواند به ارتقای اثربخشی طب ایرانی کمک کند. همچنین در حوزه مبانی نظری و حکمی نیز ظرفیتهای طب ایرانی میتواند در کنار پزشکی نوین مورد استفاده قرار گیرد.
او ادامه داد: در حوزه پیشگیری، درمان و خدمات بالینی نیز در بسیاری از موارد امکان بهرهگیری همزمان از ظرفیتهای طب ایرانی و طب نوین وجود دارد و این دو رویکرد میتوانند مکمل یکدیگر باشند.
توسعه آموزش تخصصی و تجاریسازی
حجتالاسلام خسروپناه، توسعه رشتههای دانشگاهی تخصصی را از الزامات پیشرفت این حوزه دانست و گفت: آموزشهای مهارتی اگرچه ارزشمند و ضروری هستند، اما به تنهایی نمیتوانند پاسخگوی نیازهای علمی کشور باشند. توسعه دورههای تحصیلات تکمیلی، تربیت پژوهشگران متخصص و حمایت از فعالیتهای علمی پیشرفته برای تولید دانش و فناوری در این حوزه ضروری است.
او همچنین بر ضرورت حمایت از بخش خصوصی و توسعه تجاریسازی تأکید کرد و افزود: شکلگیری زیستبوم نوآوری و فناوری در حوزه طب ایرانی مستلزم توجه همزمان به پژوهش، آموزش، کسبوکارهای دانشبنیان و بازارسازی است.
ضرورت تعیین نقش دستگاهها در اجرای سند
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی با اشاره به اهمیت نگاهدشت نهادی در اجرای برنامههای توسعهای گفت: تحقق اهداف حوزه طب ایرانی نیازمند مشارکت و هماهنگی مجموعهای از دستگاهها از جمله وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، وزارت جهاد کشاورزی، وزارت صنعت، معدن و تجارت، وزارت آموزش و پرورش، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، سازمان غذا و دارو و سایر نهادهای مرتبط است.
او تأکید کرد: در اسناد و برنامههای توسعهای باید سهم، وظایف و مسئولیت هر یک از دستگاهها به صورت شفاف مشخص شود تا امکان پیگیری و ارزیابی عملکرد وجود داشته باشد.
«دیپلماسی علمی» لازمه مغفول توسعه طب ایرانی
حجتالاسلام خسروپناه، با اشاره به ظرفیتهای بینالمللی طب ایرانی اظهار کرد: دیپلماسی علمی و فناورانه در این حوزه باید به صورت جدی دنبال شود. کشورهای مختلف از جمله هند و چین علاقهمند به همکاریهای علمی و دانشگاهی با ایران در حوزه طب ایرانی هستند و این ظرفیت میتواند زمینه توسعه تعاملات بینالمللی را فراهم کند.
او افزود: تجربه حضور در دانشگاههای هند نشان داده است که مراکز علمی این کشورها علاقه فراوانی به آشنایی با مبانی حکمی و علمی طب ایرانی دارند و باید از این فرصت برای توسعه همکاریهای مشترک بهره گرفت.
ضرورت رویکرد جدی حکمرانی فراتر از تدوین سند
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی، در بخش پایانی سخنان خود با تأکید بر ضرورت اتخاذ رویکرد حکمرانی در توسعه طب ایرانی گفت: سند تنها بخشی از فرآیند حکمرانی است و نباید تمام توجه به تدوین اسناد معطوف شود.
او توضیح داد: حکمرانی مؤثر شامل پنج مرحله سیاستگذاری، تنظیمگری، راهبری و گفتمانسازی، اجراییسازی و در نهایت نظارت و ارزیابی است. همه این مراحل باید در کنار یکدیگر و با هدف حل مسائل واقعی این حوزه طراحی و اجرا شوند.
حجتالاسلام خسروپناه افزود: نخستین گام در این مسیر، شناسایی دقیق چالشها و مسائل اصلی حوزه طب ایرانی است. پس از آن باید مشخص شود که برای حل هر مسئله به چه نوع مداخلهای نیاز است؛ آیا مسئله نیازمند سیاستگذاری جدید است، به تنظیمگری و قانون نیاز دارد، یا آنکه مشکل در اجرا و نظارت قرار دارد.
او با اشاره به برخی چالشهای موجود در زنجیره تولید و فرآوری گیاهان دارویی خاطرنشان کرد: حل مسائل این حوزه نیازمند هماهنگی میان دستگاههای مختلف و اتخاذ تصمیمات مشترک است تا بتوان ظرفیتهای علمی، فناورانه و اقتصادی طب ایرانی را به شکل مؤثرتری در خدمت توسعه کشور قرار داد.
