مدیرعامل البرز زاگرس دارو عنوان کرد:
ناپایداری اقتصادی؛ مانع پنهان دسترسی بیماران به داروهای نوین
مدیرعامل البرز زاگرس با تأکید بر اینکه نوآوری در صنعت دارو زمانی ارزش اجتماعی خود را نشان میدهد که به دست بیمار برسد، گفت: ناپایداری اقتصادی زنجیره دارو، فاصله میان هزینه واقعی تولید و قیمت مصوب، تأخیر در تخصیص ارز، نوسانات ارزی و محدودیت پوشش بیمهای از مهمترین موانع دسترسی بیماران ایرانی به داروهای نوین و استمرار تأمین داروهای تخصصی است.
حسن بایرامی در گفت و گو با مدرن مد، اظهار کرد: دسترسی بیمار به داروهای نوین صرفاً به توان تولید یا ورود یک فناوری جدید به کشور وابسته نیست، بلکه مجموعهای از عوامل اقتصادی، سیاستی و اجرایی در این مسیر اثرگذار است.
او افزود: فاصله میان هزینه واقعی تولید و تأمین با قیمت مصوب، تأخیر در تخصیص ارز، تغییر سیاستهای ارزی، محدودیت پوشش بیمهای، نوسان نرخ ارز و طولانیبودن برخی فرآیندهای ارزیابی و ورود دارو، از جمله عواملی هستند که میتوانند دسترسی بیمار به درمانهای جدید را محدود کنند.
بایرامی با تأکید بر اهمیت فناوریهای نوین در ارتقای درمان گفت: نوآوری زمانی به دست بیمار میرسد که مسیر ارزیابی فناوری سلامت، قیمتگذاری، پوشش بیمهای و تأمین مالی روشن و قابل پیشبینی باشد.
مدیرعامل البرز زاگرس ادامه داد: سیاست حمایتی در صنعت دارو باید بهگونهای طراحی شود که از یک سو از بیمار حمایت کند و از سوی دیگر امکان استمرار فعالیت اقتصادی و سرمایهگذاری تولیدکننده را فراهم آورد؛ چراکه بدون پایداری اقتصادی، حفظ ظرفیتهای تولید و توسعه فناوریهای جدید نیز با دشواری مواجه خواهد شد.
داروهای تخصصی؛ تولیدی که نباید متوقف شود
او با اشاره به حوزه فعالیت البرز زاگرس گفت: بخش مهمی از محصولات این شرکت در حوزههایی مانند پیوند اعضا، اماس، بیماریهای خودایمنی و سایر بیماریهای خاص قرار دارد؛ حوزههایی که استمرار درمان در آنها اهمیت ویژهای دارد و وقفه در دسترسی به دارو میتواند پیامدهای جدی برای بیمار داشته باشد.
بایرامی افزود: استمرار تولید این داروها در سالهای اخیر با چالشهای متعددی مواجه بوده است. بخش مهمی از مواد مؤثره دارویی و برخی مواد جانبی ویژه همچنان از منابع خارجی تأمین میشوند و محدودیت مبادلات بانکی، نوسانات ارزی، اختلال در مسیرهای حملونقل، افزایش زمان تأمین و دشواری دسترسی به قطعات و مواد مصرفی، برنامهریزی تولید را پیچیدهتر کرده است.
او گفت: «در داروهای تخصصی، بخش مهمی از مواد مؤثره و برخی مواد جانبی ویژه همچنان از منابع خارجی تأمین میشود.»
به گفته مدیرعامل البرز زاگرس، در چنین شرایطی مدیریت زنجیره تأمین دیگر صرفاً به سفارشگذاری و خرید محدود نیست و تنوعبخشی به منابع تأمین، دریافت تأییدیه منابع جایگزین، افزایش افق زمانی برنامهریزی، پایش مستمر موجودی، اولویتبندی اقلام حیاتی و هماهنگی میان واحدهای تأمین، برنامهریزی، تولید و کیفیت، به بخشی از مدیریت روزمره صنعت دارو تبدیل شده است.
فناوری نوین بدون زنجیره تأمین پایدار به بیمار نمیرسد
بایرامی با اشاره به سهم البرز زاگرس در برخی بازارهای دارویی اظهار کرد: آزاتیوپرین ۵۰ میلیگرم بیش از نیمی از بازار ثبتشده را در اختیار دارد و مایکوفنولیک اسید ۳۶۰ میلیگرم و مایکوفنولات موفتیل ۵۰۰ میلیگرم نیز در جایگاه دوم تأمینکنندگان قرار گرفتهاند.
او تأکید کرد: در چنین محصولاتی، موجودی مواد اولیه و محصول نهایی صرفاً یک شاخص مالی نیست و مستقیماً با استمرار درمان بیماران ارتباط دارد.
مدیرعامل البرز زاگرس گفت: برای داروهای پیوند، اماس و سایر بیماریهای خاص، توقف درمان میتواند پیامدهای جدی داشته باشد؛ بنابراین مدیریت موجودی این محصولات برای ما یک وظیفه اجتماعی و درمانی است، نه صرفاً یک موضوع تجاری.
او افزود: مواد اولیه، اقلام بستهبندی، محصول نیمهساخته و محصول نهایی بهطور مستمر و براساس میزان مصرف بازار، زمان تأمین و ریسک هر قلم پایش میشوند و سیاست شرکت، حفظ پوشش مناسب برای اقلام حیاتی و جلوگیری از ایجاد وقفه در درمان بیماران است.
قطعی برق در صنعت دارو، توقف یک دستگاه نیست
بایرامی یکی دیگر از چالشهای پایداری تولید را تأمین انرژی دانست و گفت: تخصیص بهموقع ارز، محدودیتهای واردات، تغییرات مقرراتی و قطعی انرژی بهطور همزمان بر استمرار تولید فشار وارد میکنند.
او توضیح داد: «قطعی برق کارخانه صرفاً یک توقف چندساعته نیست. در صنعت دارو، قطع برق میتواند موجب توقف بچ تولیدی، اختلال در شرایط کنترلشده دما، رطوبت و فشار، افزایش ضایعات، تکرار آزمونها، فشار بر تجهیزات و تأخیر در عرضه شود.»
مدیرعامل البرز زاگرس ادامه داد: مولدهای اضطراری برای حفاظت از سامانههای حیاتی ضروری هستند، اما جایگزین تأمین پایدار برق صنعتی نمیشوند و هزینههای سوخت، نگهداری و استهلاک خود را دارند.
او نیروی انسانی را یکی از عوامل اصلی استمرار تولید در این شرایط دانست و گفت: همکاران ما بارها فراتر از وظیفه معمول خود عمل کردهاند تا کوچکترین وقفهای در دسترسی بیماران به دارو ایجاد نشود.
مطالبه صنعت؛ ثبات اقتصادی برای حفظ ظرفیت تولید و فناوری
بایرامی درباره انتظارات صنعت دارو از سیاستگذار اظهار کرد: کارخانههای دارویی باید در اولویت تأمین پایدار برق و گاز قرار گیرند، تغییرات مقرراتی با دوره گذار مناسب اجرا شود، تخصیص ارز و ترخیص مواد اولیه قابل پیشبینی باشد، مطالبات صنعت بهموقع پرداخت شود و قیمتگذاری، هزینه واقعی تولید کیفی را پوشش دهد.
او همچنین به یکی از چالشهای ساختاری در نظام قیمتگذاری دارو اشاره کرد و گفت: متأسفانه در برخی موارد قیمت مصوب برای محصول تولیدشده در سایت با استاندارد GMP و سایتهای قدیمی که هنوز هزینهای برای بالا بردن سطح استاندارد و تکنولوژی خود نکردهاند برابر است.
مدیرعامل البرز زاگرس تأکید کرد: تداوم تولید داروهای تخصصی و حرکت به سمت فناوریهای نوین، نیازمند اقتصادی قابل پیشبینی در زنجیره دارو است؛ چراکه توسعه فناوری، ارتقای استانداردهای تولید و حفظ ظرفیتهای موجود، بدون امکان تأمین مالی پایدار و جبران هزینههای واقعی تولید، با محدودیت مواجه خواهد شد.
یادآور میشود، این خبر بخش کوتاهی از یک مصاحبه مشروح است که متن کامل آن را میتوانید در شماره ۸۱ ماهنامه توسعه فناوریهای نوین پزشکی (شهریور ۱۴۰۵) مطالعه نمایید. همچنین نسخه الکترونیک این ماهنامه را میتوانید از اپلیکیشنهای طاقچه و فیدیبو تهیه کنید.
تهیه و تنظیم: رویا کاکاوند
