مهبودی: صنعت داروسازی برای سرمایهگذار جذابیت اقتصادی ندارد
پدر بیوتکنولوژی ایران و همبنیانگذار گروه دارویی سیناژن ، با انتقاد از شرایط اقتصادی و سیاستگذاری حاکم بر صنعت داروسازی کشور، گفت: در شرایط فعلی، سرمایهگذار آزاد و غیردولتی انگیزهای برای ورود به صنعت داروسازی ندارد، زیرا بازده سرمایهگذاری در این صنعت از سود بانکی و حتی نرخ تورم پایینتر است.
به گزارش مدرن مد، فریدون مهبودی با اشاره به ضرورت ایجاد جذابیت برای سرمایهگذاری در صنعت داروسازی اظهار کرد: یک صنعت زمانی برای سرمایهگذار جذاب است که سود حاصل از سرمایهگذاری در آن از سود بانکی یا بازدهی سایر بازارها بیشتر باشد. در بسیاری از کشورها، سرمایههای آزاد به سمت شرکتهای دارویی، استارتاپها و صنایع توسعهمحور حرکت میکنند، اما در ایران بخش قابل توجهی از نقدینگی به سمت بازارهایی مانند مسکن، طلا و ارز میرود.
مهبودی ادامه داد: تورم باعث شده است بازده واقعی صنعت داروسازی از نرخ تورم پایینتر باشد و در چنین شرایطی طبیعی است که سرمایهگذار، سرمایه خود را وارد این صنعت نکند. به همین دلیل، به جز افرادی که سالها در این حوزه فعالیت کردهاند، سرمایهگذاران جدید کمتر به صنعت داروسازی وارد میشوند.
همبنیانگذار گروه دارویی سیناژن یکی از مشکلات اصلی این صنعت را نبود امکان پیشبینیپذیری عنوان کرد و گفت: سرمایهگذار باید بتواند وضعیت یک صنعت را برای پنج سال آینده پیشبینی کند و درباره میزان سرمایهگذاری، قیمت محصول، بازار و بازگشت سرمایه تصویر روشنی داشته باشد، اما در صنعت داروسازی ایران چنین شرایطی وجود ندارد.
او افزود: امروز اگر یک داروی جدید در بازارهای اروپایی یا آمریکا عرضه شود، قیمت و شرایط بازار آن تا حد زیادی مشخص است و سرمایهگذار میتواند بر اساس این اطلاعات برای سالهای آینده برنامهریزی کند. اما در ایران، تصمیمهای متعدد و تغییرات سیاستی، ریسک سرمایهگذاری را افزایش داده و امکان برنامهریزی بلندمدت را کاهش داده است.
مهبودی با تشبیه نگاه موجود به صنعت داروسازی به صنعت نانوایی گفت: متأسفانه گاهی با صنعت داروسازی مانند یک نانوایی برخورد میشود؛ یعنی تصور میشود اگر یک منطقه به یک واحد تولیدی نیاز دارد، باید مجوز ایجاد آن صادر شود. در حالی که داروسازی یک صنعت توسعهمحور است و میتواند بر درآمد ناخالص ملی، اشتغال، صادرات، فناوری و زنجیره ارزش کشور اثرگذار باشد.
او تأکید کرد: نگاه به داروسازی نباید صرفاً تأمین نیاز دارویی کشور باشد، بلکه باید این صنعت به عنوان یک صنعت اقتصادی و توسعهای مورد توجه قرار گیرد. اگر چنین نگاهی وجود داشته باشد، سیاستگذاری نیز باید بر اساس ایجاد زمینه برای رشد و توسعه شرکتهای دارویی انجام شود.
هزینه سیاستهای ناکارآمد برای صنعت دارو
مهبودی در ادامه با اشاره به مداخلات و تعدد نهادهای تصمیمگیر در صنعت داروسازی گفت: یکی از مشکلات جدی این صنعت، تداخل مسئولیتها و ورود نهادهای مختلف به فرآیند تصمیمگیری است. زمانی که چندین نهاد در تصمیمگیری و نظارت دخالت میکنند، مسئولیتپذیری کاهش مییابد و شرکتها نمیدانند در نهایت باید پاسخگوی کدام نهاد باشند.
او افزود: اگر قرار است سازمان غذا و دارو متولی اصلی این حوزه باشد، باید مسئولیت و اختیار مشخصی داشته باشد و سایر دستگاهها نیز در چارچوب وظایف قانونی خود عمل کنند. تداخلهای غیرضروری و نظارتهای متعدد، فضای کسبوکار را برای شرکتهای دارویی دشوار میکند.
همبنیانگذار گروه دارویی سیناژن با اشاره به اندازه بازار دارویی ایران گفت: بازار دارویی کشور ظرفیت قابل توجهی دارد و برآوردها نشان میدهد ارزش مصرف دارو در ایران حدود ۱۴ میلیارد دلار است، در حالی که ارزش تولید داخلی بسیار کمتر از این رقم است.
او ادامه داد: اگر ارزش بازار دارویی کشور را حدود ۱۴ میلیارد دلار در نظر بگیریم و تولید داخلی را در حدود ۲ میلیارد دلار محاسبه کنیم، صنعت داروسازی داخلی عملاً حدود ۱۲ میلیارد دلار صرفهجویی ارزی برای کشور ایجاد میکند. این موضوع نشان میدهد که داروسازی صرفاً یک صنعت هزینهبر نیست، بلکه یکی از ابزارهای مهم کشور برای جلوگیری از خروج ارز است.
مهبودی با اشاره به سهم دولت از فعالیت شرکتهای دارویی اظهار کرد: شرکتهای داروسازی علاوه بر تأمین دارو، اشتغال ایجاد میکنند و مالیات و انواع عوارض را نیز پرداخت میکنند. بنابراین دولت باید این صنعت را به عنوان یک شریک اقتصادی و توسعهای ببیند، نه صرفاً مجموعهای که باید برای تأمین داروی مورد نیاز کشور فعالیت کند.
ضرورت تغییر سیاستهای اقتصادی صنعت دارو
او با بیان اینکه سیاستهای فعلی میتواند نقش بازدارنده در توسعه صنعت داروسازی داشته باشد، گفت: اگر قرار است صنعت داروسازی توسعه پیدا کند، باید حاشیه سود این صنعت نسبت به نرخهای بدون ریسک، مانند سود بانکی، جذاب باشد. امروز حتی اگر یک شرکت دارویی عملکرد مناسبی داشته باشد، به دلیل تورم و کاهش ارزش پول، بازگشت سرمایه آن برای سرمایهگذار جذاب نیست.
مهبودی ترکیه را نمونهای قابل بررسی در این زمینه دانست و گفت: ترکیه نیز با تورم مواجه است، اما سازوکار قیمتگذاری دارو در این کشور به گونهای است که متناسب با شرایط اقتصادی، قیمتها در فواصل زمانی مشخص اصلاح میشوند. این موضوع به شرکتها امکان میدهد با شرایط اقتصادی جدید خود را تطبیق دهند.
او افزود: بازار دارویی ترکیه نیز بازار بزرگی است و در سال گذشته میزان واردات دارویی آن حدود ۱۱ میلیارد دلار گزارش شده است. در مقابل، در ایران ظرفیت بازار دارویی و صنعتی بسیار بالایی وجود دارد، اما سیاستهای اقتصادی و قیمتگذاری اجازه نمیدهد این ظرفیت بهطور کامل فعال شود.
سرمایهگذاری در داروسازی نیازمند افق بلندمدت است
مهبودی در بخش دیگری از سخنان خود تأکید کرد: برای ورود سرمایهگذار جدید به صنعت داروسازی، باید امکان پیشبینی و برنامهریزی بلندمدت فراهم شود. سرمایهگذاری که میخواهد سرمایه خود را برای پنج یا ۱۰ سال وارد یک صنعت کند، باید بداند سیاست ارزی، قیمتگذاری، مالیات، تأمین مواد اولیه و مقررات آن صنعت در این بازه چگونه خواهد بود.
او گفت: اگر سرمایهگذار نتواند آینده یک صنعت را پیشبینی کند، طبیعی است که سرمایه خود را وارد آن نکند و به سراغ بازارهایی برود که بازدهی سریعتر و ریسک کمتری دارند.
همبنیانگذار گروه دارویی سیناژن در پایان خاطرنشان کرد: برای حل مشکلات صنعت داروسازی، تصمیمگیری درباره این صنعت باید متمرکز، شفاف و قابل پیشبینی باشد. اگر سازمان غذا و دارو متولی اصلی این حوزه است، مجلس، دولت و سایر دستگاهها باید در یک چارچوب مشخص برای حل مشکلات صنعت همکاری کنند و از تعدد مراجع تصمیمگیر و پاسخخواه جلوگیری شود.
مهبودی تأکید کرد: تا زمانی که صنعت داروسازی از نظر اقتصادی برای سرمایهگذار جذاب نشود و بازدهی آن از بازارهای بدون ریسک و نرخ تورم بالاتر نباشد، نمیتوان انتظار ورود سرمایههای جدید و توسعه پایدار این صنعت را داشت.
